در نشست صمیمانه مدیرعامل آب منطقهای البرز با اصحاب رسانه مطرح شد
به گزارش روابط عمومی شرکت آب منطقهای البرز، ۲۸ مردادماه، شرکت آب منطقهای البرز میزبان خبرنگارانی بود که این بار نه فقط برای پوشش یک رویداد خبری، بلکه برای شنیدن و پرسیدن آمده بودند.
قرار بود این نشست به مناسبت هفته خبرنگار، فرصتی برای قدردانی از کسانی باشد که طی یک سال گذشته روایتگر اخبار و مسائل آب استان بودهاند؛ اما خیلی زود، فضای جلسه از یک مراسم رسمی فاصله گرفت و به گفتوگویی رو در رو میان اصحاب رسانه و مدیریت آب استان تبدیل شد؛ گفتوگویی که در آن خبرنگاران، بخشی از پرسشهای مردم را با خود به جلسه آورده بودند.
این نشست با حضور محمدباقر فرهند، مدیرکل روابط عمومی و امور بینالملل استانداری البرز و عباسعلی کیخایی، مدیرکل امور اجتماعی و روابط عمومی شرکت مدیریت منابع آب ایران و جمعی از معاونان و مدیران شرکت برگزار شد.
فضا صمیمانه بود و پرسشها مستقیم. از نگرانی درباره آینده آب و وضعیت سدها گرفته تا احتمال سیلاب، چاههای غیرمجاز، آبخوانها، تالاب صالحیه، مصرف آب و توسعه استان؛ موضوعاتی که برای مردم البرز، دیگر صرفاً مسئلههایی تخصصی نیستند و مستقیماً با زندگی روزمره آنها گره خوردهاند.
داود نجفیان، مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز، در پاسخ به این پرسشها تلاش کرد تصویری بدون اغراق از شرایط آبی استان ارائه دهد؛ تصویری که در آن نه افزایش ذخیره سدها به معنای پایان نگرانی است و نه احتمال بارندگی، دلیلی برای کنار گذاشتن احتیاط.
نگرانی در مورد کمبود آب تمام نشده است
یکی از پرسشهای خبرنگاران به وضعیت سدهای استان و این تصور عمومی مربوط بود که افزایش ذخایر سدها میتواند نشانه عبور از بحران آب باشد. نجفیان در پاسخ تأکید کرد که چنین برداشتی دقیق نیست.
به گفته او، حجم آب سد کرج اکنون به حدود ۱۵۷ میلیون مترمکعب رسیده و نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی داشته است، اما بخش مهمی از این افزایش نتیجه کاهش برداشت و مدیریت مصرف در سال گذشته بوده است؛ بنابراین نمیتوان صرفاً با نگاه کردن به عدد ذخیره مخزن، درباره بهبود پایدار وضعیت منابع آب قضاوت کرد.
او در عین حال گفت که بارشهای استان همچنان حدود ۱۶ درصد پایینتر از میانگین بلندمدت است و منابع زیرزمینی نیز همچنان تحت فشار قرار دارند.
همین بخش از گفتوگو، یکی از نکات اصلی نشست را روشن کرد: مسئله آب البرز فقط میزان آبی نیست که امروز در سدها دیده میشود؛ مسئله، ذخیرهای است که سالها برای جبران کمبودها از زیر زمین برداشت شده است.
خبرنگاران پرسیدند؛ مردم چه سهمی در حل مسئله دارند؟
یکی دیگر از محورهای پرسشها، مصرف آب بود؛ موضوعی که در زندگی روزمره شهروندان ملموستر از هر شاخص دیگری است.
نجفیان گفت البرز سالانه با افزایش حدود ۱۲۰ هزار نفری جمعیت روبهروست و افزایش دما و تداوم خشکسالی نیز میتواند فشار بر منابع آب را بیشتر کند؛ با این حال، طی دو سال گذشته روند مصرف در استان کاهشی بوده است.
به گفته او، سال گذشته حدود ۱۲ میلیون مترمکعب از مصرف آب استان کاهش یافت؛ اتفاقی که بخشی از آن نتیجه همراهی مردم و فرهنگسازی بوده است.
اما به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز، هنوز فاصله زیادی تا نقطه مطلوب وجود دارد. سرانه مصرف آب در استان حدود ۲۲۰ تا ۲۳۰ لیتر در شبانهروز است و هدفگذاری شرکت، کاهش این رقم به حدود ۱۴۰ لیتر است.
نجفیان تأکید کرد که اگر کاهش مصرف در کنار کاهش تلفات شبکه ادامه پیدا کند، میتوان از ظرفیت زیرساختها و مخازن موجود برای مدت طولانیتری استفاده کرد؛ حتی در شرایطی که جمعیت استان همچنان افزایش پیدا کند.
۷۰ درصد آب البرز زیر پای ماست
وقتی پرسشها به منابع زیرزمینی رسید، تصویر نگرانکنندهتر شد.
حدود ۷۰ درصد منابع آب استان از منابع زیرزمینی تأمین میشود و به گفته نجفیان، طی سالهای گذشته حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب از ذخایر آب زیرزمینی استان تخلیه شده است.
افت سطح آب زیرزمینی در برخی مناطق نیز ادامه دارد و در غرب استان به حدود ۲۵ تا ۲۸ سانتیمتر در سال میرسد.
خبرنگاران درباره اقدامات شرکت برای مقابله با این روند پرسیدند و نجفیان از جلوگیری از برداشتهای مازاد، انسداد چاههای غیرمجاز و کنترل برداشت از چاههای مجاز سخن گفت.
به گفته او، سال گذشته حدود یکهزار و ۷۰۰ حلقه چاه غیرمجاز در استان مسدود شده و این روند با همکاری دستگاه قضایی ادامه خواهد داشت.
اما پاسخ او تنها به اقدامات قانونی محدود نشد؛ چرا که به اعتقاد نجفیان، حفاظت از آبخوانها بدون اصلاح الگوی مصرف و همراهی جامعه امکانپذیر نیست.
اگر سیلاب بیاید، فقط تهدید نیست
یکی دیگر از پرسشهای خبرنگاران به پیشبینی بارشهای پاییز و زمستان و احتمال وقوع سیلاب در استان مربوط بود.
نجفیان در پاسخ گفت شرکت آب منطقهای برای سناریوی بدبینانه برنامهریزی کرده است.
در سه حوزه کرج، طالقان و کردان، عملیات بازگشایی مسیرها، رفع موانع و آمادهسازی مسیر عبور روانآبها در حال انجام است و برای جمعآوری پلهای غیرمجاز نیز اقدام شده است.
اما نکته مهمتر این بود که شرکت آب منطقهای نمیخواهد بارش احتمالی را صرفاً از زاویه خطر نگاه کند.
نجفیان گفت اگر بارشهای مناسب رخ دهد، میتوان بخشی از روانآبها را در سدهای کرج و طالقان ذخیره کرد و بخشی دیگر را برای تغذیه مصنوعی آبخوانها به کار گرفت.
طرحهای تغذیه مصنوعی فردیس و کرج نیز در همین راستا مورد توجه قرار گرفتهاند و در محدوده رودخانه کردان نیز اقداماتی برای بهرهگیری از روانآبها انجام شده است.
به این ترتیب، همان بارشی که در یک نقطه میتواند تهدید باشد، در نقطهای دیگر میتواند فرصتی برای بازگرداندن بخشی از آب به سفرههای زیرزمینی باشد.
از صالحیه تا توسعه استان؛ پرسشهایی فراتر از یک شرکت
بخشی از پرسشهای خبرنگاران به وضعیت تالاب صالحیه و حقابه آن اختصاص داشت.
نجفیان درباره وضعیت این تالاب توضیح داد که برداشتهای بالادست و احداث سدها موجب محدود شدن حقابه صالحیه شده است و در سالهای گذشته حدود ۳۰ میلیون مترمکعب آب از طریق کانال وارد تالاب شده، اما بخش قابل توجهی از آن در مدت کوتاهی از منطقه خارج شده است.
او از پیگیری برای افزایش ماندگاری آب در تالاب و برنامه لایروبی و بازگشایی مسیر رودخانههای منتهی به صالحیه خبر داد و گفت در فصل پاییز و همزمان با کاهش مصرف آب، امکان استفاده از کانال کردان برای انتقال آب به تالاب فراهم خواهد شد.
در بخش دیگری از پرسشها، موضوع توسعه استان و نسبت آن با ظرفیت آبی البرز مطرح شد؛ پرسشی که پاسخ آن به یکی از صریحترین بخشهای سخنان مدیرعامل تبدیل شد.
نجفیان تأکید کرد توسعه البرز باید متناسب با ظرفیتهای آبی و جغرافیایی استان باشد و اجرای طرحهایی که با توان منابع آب سازگار نیستند، نباید به قیمت آسیب به منابع آبی و آینده استان تمام شود.
رسانه فقط خبر را منتقل نمیکند؛ صدای مردم را هم میآورد
شاید مهمترین بخش این نشست، جایی بود که نقش خبرنگاران از «پوششدهنده» به «واسطه گفتوگو» تغییر کرد.
اصحاب رسانه در این جلسه فقط درباره اعداد و پروژهها نپرسیدند؛ آنها بخشی از نگرانیهایی را مطرح کردند که از جامعه دریافت کرده بودند. همین ویژگی، فضای نشست را از یک جلسه یکطرفه خارج کرد و به گفتوگویی واقعی میان رسانه و مدیریت آب تبدیل شد.
نجفیان با قدردانی از این نقش گفت رسانهها در سالهای اخیر در کنار شرکت آب منطقهای البرز بودهاند و با اطلاعرسانی، مطالبهگری و کمک به تبیین واقعیتهای منابع آبی، در همراه کردن مردم با برنامههای مدیریت مصرف نقش داشتهاند.
او تأکید کرد: عبور از چالش آب فقط با اقدامات فنی و اجرایی یک دستگاه امکانپذیر نیست و نیازمند مشارکت مردم، مسئولان، مجموعه دولت و رسانههاست.
این نگاه، مسئله آب را از یک موضوع صرفاً تخصصی خارج میکند. وقتی قرار است سرانه مصرف از ۲۲۰ لیتر به ۱۴۰ لیتر برسد، وقتی باید از آبخوانی که زیر پای شهر قرار دارد حفاظت شود و وقتی قرار است مردم بدانند پر شدن یک سد لزوماً به معنای پایان بحران نیست، دیگر نمیتوان رسانه را صرفاً یک کانال انتشار خبر دانست.
رسانه بخشی از مسیر شکلگیری این فهم عمومی است.
نشستی برای قدردانی؛ گفتوگویی برای ادامه مسیر
در پایان این نشست، از خبرنگاران و اصحاب رسانه استان البرز به مناسبت هفته خبرنگار تقدیر شد؛ تقدیری که در فضای شکلگرفته در جلسه، صرفاً یک بخش تشریفاتی نبود.
شرکت آب منطقهای البرز در این نشست، در کنار قدردانی از رسانهها، فرصتی برای شنیدن پرسشها و دغدغههای آنها فراهم کرد؛ دغدغههایی که بسیاری از آنها، در واقع پرسشهای مردم درباره آینده آب استان بود.
و شاید همین، مهمترین معنای این دیدار بود: رسانهها آمده بودند تا روایت کنند، اما پیش از آن، آمده بودند تا بپرسند.
پاسخ به همین پرسشهاست که میتواند گفتوگوی میان مردم و مدیریت آب را ادامهدار کند؛ گفتوگویی که برای عبور البرز از چالش آب، بیش از همیشه به آن نیاز است.
